trainKolej sieci krajowej to funkcjonalne kryterium oznaczające kolej mająca zapewnić transport kolejowy w skali państwa i obejmuje powiązany ze sobą układ linii pokrywających terytorium kraju, choć niekoniecznie należący do jednego właściciela  (najczęściej państwa). Może składać się z linii należących do właścicieli prywatnych (tak było przed upaństwowieniem kolei dokonywanym pod koniec XIX i w XX w.). Kolej ta może też mieć formę własności mieszanej: państwowej, gminnej, regionalnej, czy prywatnej, lecz państwo zawsze sprawuje nad nią pewną formę kontroli. Kolej sieci krajowej obsługuje zarówno ruch lokalny i pasażerski ale i ruch dalekobieżny, towarowy, itd.

Kolej międzyregionalna (dalekobieżna) ma jako główne (albo jedyne) zadanie obsługę dłuższych relacji międzyregionalnych (międzymiastowych) z wykorzystaniem linii magistralnych, rozwijająca możliwie najwyższe prędkości dzięki parametrom technicznym oraz pominięciu obsługi większości pośrednich elementów o mniejszym znaczeniu. Dzieli się na kolej: regionalną, lokalną, podmiejską i dojazdową. Szybka Kolej Miejska (SKM) to kolej dysponująca bezkolizyjnym torowiskiem albo własnym torem, wyspecjalizowana do obsługi ruchu miejskiego. Termin ten może obejmować metro, tramwaje i odcinki kolei aglomeracyjnej. Kolej towarowa to kolej służąca przewozowi towarów liniami wydzielonymi lub o ruchu mieszanym, ale z dominacją ruchu towarowego. Ostatnią kategorią jest kolej przemysłowa, służąca przewozom w ramach produkcji przemysłowej.